Son yıllarda, Çin ve ABD arasında büyük kapışmalara sebep olan uzay yarışına, geçtiğimiz yıl Birleşik Arap Emirlikleri de dahil olmuştu.

Uzay konusunda araştırmalar yapan ve Mars görevi içi bütün hazırlıklarını tamamlayan BAE, geçtiğimiz yıl 19 Temmuz’da kızıl gezegene ilk uydusunu fırlatmıştı. Japonya’nın Tanegaşima Uzay Merkezi’nden H-2A roketiyle Mars’a gönderilen 1,3 tonluk gözlem uydusu, BAE’nin ilk insansız uzay aracı olmuştu.

BAE’deki Muhammed bin Reşid Uzay Merkezi’nden yapılan açıklamada uydunun yörüngeden merkeze sağlıklı sinyaller gönderebildiği ve yörüngeye başarılı şekilde ulaştığı ifade edildi. BAE, uydusu Hope’nin, Mars yörüngesine ulaşmasını canlı olarak yayınladı.

İlk Fotoğraf Geldi

BAE’nin uzay aracı Hope (Umut) Mars yörüngesine yerleştikten sonra çektiği ilk Mars fotoğrafları Dünya’ya gönderdi.

Hope, ilk fotoğrafını gezegene 25 bin km uzaklıktan çekti. Fotoğrafa bakınca, sol üst köşesinde Mars gezegenin kuzey kutbu görülüyor. Orta kısmında ise Olympus Mons dağı, gölgenin bitiminde ise Terminatör adlı dev volkanik dağ gözüküyor.

Az yukarılarında da sıra halinde dizilen üç volkan gözüküyor. Bular sırasıyla Ascraeus Mons, Pavonis Mons ve Arsia Mons.

Uzay aracı gezegenin yüzeyine iniş yapmayacak. Gezegene en yakın 1000 km ile 50 bin km’lik mesafede görev yapacak ve Mars’ın atmosferini detaylı bir şekilde inceleyerek, hava durumu ve iklim değişikliği üzerinde çalışmalar yapacak.

Umut uydusunda yer alan yüksek çözünürlüklü kameralarla, Mars yüzeyi fotoğraflanacak ve su buzulları aranacak.

BAE’ye yaklaşık 200 milyon dolara mal olan Umut uydusu, Mars’ta yaptığı incelemelerle bilim insanlarına çok değerli veriler sunacağı ve gezegenin iklimsel değişimleri ve yaşam hakkında geleceğe ışık tutacağı belirtiliyor.

Birleşik Arap Emirlikleri Uydusundan İlk Mars Fotoğrafları yazısı ilk önce Teknoklik.net >>Teknolojiye Tıkla üzerinde ortaya çıktı.

Dünya yörüngesinde, geçmişteki uzay keşiflerinden kalan, çalışan uyduların yanında eski uydulardan kalan parçalardan oluşan boyutları bir voleybol topundan daha büyük yaklaşık 22 bin nesne var. Bunun yanında uzaydaki astronotların düşürdüğü ve çarpışan uydulardan düşen boyutları yaklaşık 1 cm’ye kadar olan yüz binlerce çöplerden bulunmaktadır. Her yıl da bu sayı artmaktadır. Bütün bunlar uzay araçları ve insanlar için büyük bir tehlike arz etmektedir. 

Nispeten küçük bir uzay çöpünün, 17.500 mil/saat kadar hızlarla seyahat edebiliyorlar. Buda bir uyduya yada uzay aracına çok rahat zarar verebilir. Hatta tarihte felaketle sonuçlanan çarpışmalar oldu. 1996’yılında bir Fransız uydusu, 10 yıl önce patlayan bir başka bir roketin enkazından ciddi zararlar gördü. 

Uzmanlara göre, 2029 yılına kadar Dünya yörüngesinde yaklaşık 57 bin uydu olacağını tahmin ediliyor. Dünya yörüngesine 1957 yılında İlk uydunun gönderilmesinden bu yana toplam 9160 kadar uydu yollandı. Bu uyduların sadece 2200 tanesi aktif olarak çalışıyor. Geri kalanlar uzay çöpü oldular. 

Analytical Graphics’te, Uzay Standartları ve Yenilik Merkezinde yöneticilik yapan Dan Oltrogge, dünya yörüngesindeki bu uydu artışı göstermek için bir animasyon hazırladı. Animasyonda aynı zamanda, yıllara göre hangi firmanın kaç uyduyu yörüngeye göndermeyi planladıklarını görülüyor.  Bu firmaların başında Amazon, SpaceX, OneWeb gelmekte. 

Bahsi geçen bu rakamlara bakıldığına çarpışmaların olasılığı giderek artıyor. Halihazırda çalışan uyduların etkilenmesi ile dünya ki yaşamı etkileyecektir. Bu durum, tv yayınlarından, hava tahminlerinden, hava araçlarının doğru bir şekilde  çalışamamasından tutun bir çok tehlikeleri beraberinde getirecektir. Ayrıca uzay çöpleri temizlenmezse, 15 yıl sonra güneş enerjisi verimliliğini yüzde 24 oranında düşürebilir. 

Buraya kadar bahsettiğimiz bu büyük riskler için, bilim adamları çözüm üretmeye çalışıyor. Bu çözümlerden biride, Surrey Üniversitesi liderliğindeki RemoveDEBRIS projesidir. Geçen sene Eylül ayında gerçekleştirilen bir temizlik testi sırasında, Dünya’nın etrafında dönen bir enkaz parçasını yakalayan bir ağ başarıyla kullanıldı. 

RemoveDEBRIS, Surrey Üniversitesi Surrey Uzay Merkezi liderliğindeki önde gelen uzay şirketleri ve araştırma kurumları konsorsiyumu tarafından tasarlandı ve üretildi. RemoveDEBRIS, uzay çöplerini 4 değişik şekilde toplayacak. Bu 4 değişik toplama şekliyle testler yapıldı ve başarılı olundu. Bunlar:

Birinci deney: Hedefe ağ atma

Bu deneyde, uzay aracı uydu istasyonundan düşük bir hızla CubeSat modül fırlatılır. Geniş bir hedef alanı sağlamak için balon şişer. Platformdan balona ağ atılır. Ağ hedefe ulaştığında, hedefin etrafı sarılır. Daha sonra yakalanan hedef yörüngeden dışarı sürüklenir ve atmosferde yanması sağlanır. ^(Şekil-1)

İkinci deney: Zıpkın fırlatma

Platformdan saniyede 20 metre hızla RemoveDEBRIS zıpkını fırlatılır. İpin dışarı çekilmesini engellemek için zıpkın açılır kilit mekanizması ile tasarlanmıştır. Hedef atmosfere bırakılır.^(Şekil-2)

Üçüncü deney: VBN deneyi

Üçüncü deney, VBN yani görme temelli navigasyon deneyi. Yine CubeSat platformdan fırlatılır. Serbest bırakılan CubeSat, önceki deneyleri kullanarak kendini kalibre eden iki adet VBN kamerası ve LiDAR laser sistemiyle takip edilecek. Bu teknoloji, çöplerin iyi analiz edilmesi ve yakalanmasının kolaylaştırılması için önemli. ^(Şekil-3)

Dördüncü deney: Dragsail deneyi 

Son deney olarak yelken çıpa deneyi. Şişirilebilir yelken çıpa kendi kendini yok edebilen uydular için düşünülmüş bir sistem. Görevi biten uydunun yelken aparatını açarak yörünge kaybetmesi ve atmosferde yanması amaçlanıyor.

Eğer deneyler başarılı olur ve uzay çöpleri temizlenirse dünyamız rahat bir nefes alacaktır. 

RemoveDEBRIS’in tüm aşamalarının videosu…

Uzay Çöplerini Ağ ile Temizleyecekler yazısı ilk önce Teknoklik.net >>Teknolojiye Tıkla üzerinde ortaya çıktı.